Bèta

White noise

Late last year Spotify presented me with my Top 100 most listened to tracks of 2018 and, as ever when I’m presented with some unknown version of myself, I couldn’t wait to analyse it. Like a dog returning to its vomit, nothing fascinates me more than my own alien excretions. I could spend the rest of my life contorting my brain to view tagged pictures of myself, attempting to understand how others see me. But there it was, above the other great heroes of my year, Leonard Cohen and Ariana Grande. In the number one spot was White Noise. Not just White Noise – “White Noise For Babies”. I had listened to nothing all year as much as I had listened to flat soundscapes designed to soothe infants.

I first came to white noise shortly after I moved to London from Dublin. I left Ireland in a hurry, with no good plans in place, no real reason to have come, and so lived for two years in a constant stressful flux. I worked temp jobs, I sub-let my bedroom, I relied on the generosity of my best friend to top up my Oyster card when I had nothing left. I felt flayed. London left nothing to the imagination. Link

Hoe slecht is lawaai?

Minstens 100 miljoen Europeanen – een op de vijf – hebben last van verkeersgeluid, en verkeerslawaai leidt tot in West-Europa alleen al. Met die klapper opende de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) haar Daarin bracht ze de bevindingen van de snelgroeiende wetenschap over geluidshinder bijeen. 

Wat het bijbehorende rapport vooral duidelijk maakt, is dat lawaai een enorm onderschat probleem voor de volksgezondheid vormt: uiteenlopende van tot kunnen allemaal in verband gebracht worden met geluidshinder. Link

De grens van ons zonnestelsel ligt stil

Op 5 november 2018 bereikte de ruimtesonde Voyager 2, ruim zes jaar na zustersonde Voyager 1, de interstellaire ruimte, buiten ons zonnestelsel. Beide hebben daarbij allerlei metingen gedaan, en vijf teams van wetenschappers hebben de resultaten daarvan nu met elkaar vergeleken. Hun bevindingen zijn maandag in Nature Astronomy gepubliceerd. Anders dan verwacht lijkt de grens met de interstellaire ruimte in die zes jaar niet of nauwelijks te zijn opgeschoven.

De Voyagers werden in 1977 gelanceerd om de buitenste planeten van ons zonnestelsel te verkennen. Het grootste deel van hun reis speelde zich af binnen de zogeheten heliosfeer. Dat is een dikke schil rondom de zon die in stand wordt gehouden door de zonnewind – de stroom van elektrisch geladen deeltjes die onze ster voortdurend alle kanten op ‘blaast’.

De heliosfeer is eigenlijk een soort holte in de ruimte, die ophoudt waar de zonnedeeltjes op soortgenoten stuiten. Deze laatste zijn afkomstig van andere sterren en met name van zogeheten supernova-explosies. De buitenste begrenzing van deze holte, het buitenkantje van de schil, heet de ‘heliopauze’. Binnen de heliosfeer heersen – door de nabijheid van de zon – veel hogere temperaturen dan daarbuiten. Daar staat tegenover dat de deeltjesdichtheid in de interstellaire ruimte tientallen keren hoger is. Link

The woman who reshaped maths

When 46-year-old Hilda Geiringer arrived in New York with her daughter Magda, she must have felt relieved. The year was 1939. And Geiringer, as well as a talented mathematician, was a Jewish woman from Vienna.

For six years, she’d been seeking an escape from the Nazi threat in Europe. In that time, she’d fled to Turkey, been stranded in Lisbon and narrowly escaped internment at a Nazi camp. Her arrival in the US should have opened a new, and far better, chapter.

But it brought other challenges.

The first woman to teach applied mathematics at a German university, Geiringer was known as an innovative thinker who applied her mathematical insight to other sciences. But in the US, she struggled for decades to regain her status in the field. Link

‘Diamanten zijn echte tijdscapsules’

„Diamanten vertellen een verhaal. De meeste mensen beseffen dat niet. De steen aan hun vingers is misschien wel miljarden jaren oud”, zegt de 28-jarige geoloog Suzette Timmerman. Ze doet onderzoek aan diamanten en hun inhoud, om zo meer te weten te komen over de evolutie van de aarde. Link

Zo was de maanlanding nog nooit te zien

Het meest tevreden is regisseur Todd Douglas Miller over het geluid van de opstijgende Saturnus V-raket in zijn documentaire Apollo 11. „Iedereen vertelde ons dat we het geluid van de draagraket tijdens de Apollo 11-missie nooit konden imiteren”, legt de Amerikaan uit tijdens een bezoek aan Amsterdam. Nadat hij en zijn team eindeloos aan het geluid hadden gesleuteld en overtuigd waren dat ze het perfect hadden nagebootst, lieten ze het vol spanning horen in een IMAX-bioscoop aan de families van de astronauten. Familieleden van Neil Armstrong reageerden droog dat „het erop begint te lijken”. Miller: „Dus bleven we verder experimenteren, met behulp van hun aanwijzingen.” Tot Armstrongs familie verzekerde dat wat je hoort in Apollo 11 echt in de buurt komt van wat zijzelf hoorden toen ze aanwezig waren bij de lancering van de missie. Link

Darm ‘reset’

Die 40 biljoen darmbacteriën die samen je microbioom vormen, kunnen dus worden gereset. Bij een licht prikkelbare darm raadt Mosley aan vooral leefgewoonten te veranderen: minder alcohol, rustig lunchen, niet laat dineren en door de week vroeg naar bed (saai!). Verder geen tarwe-, maar volkorenproducten, minder koolhydraten (jaahaa), en zegt hij: verklaar zuivel even taboe en neem voor elke maaltijd een glas water met een eetlepel appelciderazijn. Drink water, stress niet. Ook adviseert hij vitamine D en probiotica met minimaal zes verschillende bacteriestammen – bij opgeblazen gevoel en buikpijn vooral de Lactobacillus acidophilus -.

Vergeet Yakult, Actimel en visolie, schrijft hij ten slotte, volgens deskundigen die hij met name noemt, helpen die echt onvoldoende. Link

‘In de vrije natuur is er geen beest met overgewicht’

Wij leven in een heel bijzondere tijd, zegt hoogleraar psychiatrie Witte Hoogendijk. Op de muren van zijn werkkamer in het Erasmus MC in Rotterdam staat het op een meterslange tijdbalk uitgebeeld. „De evolutie duurt al 3,5 miljard jaar. Als we 1.000 jaar gelijkstellen aan een seconde, begon het leven op aarde vijf weken geleden, en is het over zeven weken afgelopen omdat de zon dan ophoudt met schijnen.”

Hij knipt met zijn vingers: „De industriële en digitale revolutie vonden in deze telling binnen 0,2 seconden plaats.”

Het probleem is dat evolutie een traag proces is, zegt hij. De mens heeft niet de tijd gehad om zich aan de explosief snel veranderende omstandigheden aan te passen, maar beseft dat zelf niet. Ineens zitten we opgesloten in fabrieken en kantoorruimtes, „als octopussen” vastgezogen aan onze schermpjes, en zijn de meeste mensen vergeten dat we eigenlijk nog steeds beesten zijn. Funest voor onze fysieke en mentale gezondheid. Samen met Volkskrant-journalist Wilma de Rek schreef hij het boek Leef als een beest om ons wakker te schudden, zegt hij.

Ons stressresponssysteem kan niet met moderne stressoren omgaan, schrijft Hoogendijk. Dat stresssysteem was 500 miljoen geleden al in de basis bij de vis aanwezig en is ingesteld op acute stressoren, zoals een vallende tak, een overstekend kind of een tasjesroof. Je ontwijkt de tak, en het stressgevoel ebt weg. Maar we hebben niks aan onze vecht- of vluchtreactie als het gaat om moderne, chronische en abstracte stressveroorzakers als verkeersdrukte, een drukke baan of de wetenschap dat de aarde opwarmt. Die bronnen van stress verdwijnen niet, onze stressreacties dus ook niet, waardoor ons stresssysteem overbelast raakt. Link

Geschiedenisles …radicaal anders

Geschiedenisles saai? Als het aan de Australische hoogleraar David Christian ligt, moet geschiedenisonderwijs vanuit een veel breder, multidisciplinair wetenschappelijk perspectief worden gedoceerd dan het traditionele geschiedenisonderwijs. Onlangs verscheen de Nederlandse vertaling van zijn boek ‘Big History, het waanzinnige wetenschappelijke ontstaansverhaal van de mens, de wereld en het universum’. Daarmee geeft hij ons een voorproefje van zijn visie op geschiedenis. Maar hou je vast: hij ziet ook een rol weggelegd voor de jonge wetenschap Big History bij het redden van de mensheid en de biosfeer. Scientias.nl interviewde David Christian, die op dat moment in Hong Kong was voor een lezing over Big History aan de Hong Kong University of Science and TechnologyLink

Historicus David Christian schreef zijn eigen scheppingsverhaal, gebaseerd op wetenschap

“Big History” is de moderne ontstaansgeschiedenis van de mens, van oerknal tot heden. Een scheppingsverhaal, gebaseerd op wetenschap.

 Alle grote culturen en religies hebben een verhaal over de geschiedenis van de mens; waar hij vandaan is gekomen, waartoe hij er is, en waar de toekomst hem zal voeren. Een groot verhaal, gebaseerd op oplevering en mythen. Kunnen we zo’n verhaal ook maken op basis van wetenschap?

Dat was de gedachte waarmee de Australische historicus David Christian dertig jaar geleden een project begon aan de Macquarie universiteit in Sidney, waar hij werkte. Christian haalde wetenschappers uit allerlei disciplines naar Sidney om aan zijn geschiedenis­studenten te vertellen wat zij wisten over het ontstaan van het heelal, zon en aarde, het begin van leven, de geboorte van de mens. Link

Waarom sciencefictionserie Black Mirror ons zoveel vertelt over het héden

De meest gebruikte spiegel van onze tijd: het mobieltje waar je naar staart als je het eindelijk uitschakelt. Het zwarte scherm toont je holle blik, net zoals de tv dat doet. Of een iPad. Misschien wel nadat je net de laatste aflevering van de serie Black Mirror hebt gezien. Waar de roman 1984 van George Orwell decennialang de standaardwaarschuwing was tegen de gevaren van totalitaire regimes, daar is deze serie voor de huidige generatie de referentie voor te ver doorgeschoten technologie. Niet die in een abstracte, verre toekomst, maar angstig dichtbij. De inmiddels vier seizoenen laten zien wat ons te wachten staat als we niet opletten. In een bonte stoet trekken gewelddadige hommel-robots, op hol geslagen algoritmen en kunstmatige intelligentie en apparaatjes met geüpload bewustzijn voorbij. Link

Een auto efficiënt?

Een fiets is pas een energiemirakelJe gaat drie à vier keer sneller dan een voetganger, maar gebruikt per afgelegde kilometer over een vlakke weg vijf keer minder energieDat de fiets er kon komen is vooral te danken aan de Die verkleint de wrijving tussen wiel en as met een factor duizend. Daarmee werd het wiel eindelijk bruikbaar om een mens zichzelf voort te laten bewegen. Een mens op een fiet is niet alleen energiezuiniger dan welke motorische machine ook, maar gemeten naar gewicht ook efficiënter dan alle andere wezens in het dierenrijk. Er zijn wel dieren die sneller kunnen, maar dat houden ze maar heel kort vol. Link

Is It Time To Leave Earth?

From kilobytes to petabytes from 1s and 0s to Qubits we now have a glimpse of a future so immense that it has set off alarm bells for famed futurists like Ray Kurzweil, Max Tegmark and now the co-founder of string theory and best selling author Michio Kaku. Kaku is one of the most popular scientists on earth and is one of the very few figures that are able to talk a scientific language that most of us can understand. Link

Silicon as a new storage material

Longer life times, larger ranges and faster recharging—developments such as electric mobility or the miniaturisation of electronics require new storage materials for batteries. With its enormous storage capacity, silicon would potentially have decisive advantages over the materials used in commercial available lithium-ion batteries. But due to its mechanical instability, it has so far been almost impossible to use silicon for storage technology. A research team from the Institute for Materials Science at Kiel University, in cooperation with the company RENA Technologies GmbH, is developing anodes made of 100% silicon, as well as a concept for their industrial production. Through targeted structuring of its surface at the micrometer level, the team can fully exploit the storage potential of silicon. This opens up a completely new approach to rechargeable batteries, as well as the energy storage of tomorrow. Link

Scroll to Top