Cultuur

Het is hoog tijd om de straat terug te geven aan fietsers en voetgangers

In den beginne – vóórdat God de mens schiep die met een auto iemand kon scheppen – liepen en fietsten de mensen door elkaar op straat, tussen de paardenkoetsen en -trammetjes door. Zonder dat we het doorhadden, gaven we vorige eeuw het recht om te spelen op straat weg, ten faveure van de auto. Laten we de zaak weer rechtzetten: de automobilist moet voorzichtig zijn. Daar heeft ieder mens wat aan, in de stad of op het dorpsplein. Link

Science has fallen apart about ‘the Mediterranean diet’

The million-dollar question in nutrition science is this: What should we eat to live a long and healthy life?

Researchers’ answers to this question have often been contradictory and confusing. But in recent decades, one diet has attracted the lion’s share of research dollars and public attention: the Mediterranean way of eating. And in 2013, its scientific cred was secured with PREDIMED, one of the most important recent diet studies published.

The study’s delicious conclusion was that eating as the Spanish, Italian, and Greeks do — dousing food in olive oil and loading up on fish, nuts, and fresh produce — cuts cardiovascular disease risk by a third. As Stanford University health researcher – and nutrition science critic – John Ioannidis put it: “It was the best. The best of the best.”

Not anymore. Last June, the prestigious New England Journal of Medicine pulled the original paper from the record, issuing a rare retraction. It also republished a new version of PREDIMED, based on a reanalysis of the data that accounted for the missteps.

PREDIMED was supposed to be an example of scientific excellence in a field filled with conflicted and flawed studies. Yet it now appears to be horribly flawed. Link

Humans didn’t start out being able to digest animal milk

Dairy milk has competition. Alternative “milks” made from plants like soya or almonds are increasingly popular. These alternatives are often vegan-friendly and can be suitable for people who are allergic to milk, or intolerant of it. The runner-up in the 2018 series of The Apprentice (UK) ran a flavoured nut milk business.

But the rise of alternative milks is just the latest twist in the saga of humanity’s relationship with animal milk. This relationship dates back thousands of years, and it has had a lot of ups and downs.

When you think about it, milk is a weird thing to drink. It’s a liquid made by a cow or other animal to feed its young; we have to squirt it out of the cow’s udders to obtain it. Link

Voor Britten en Amerikanen blijven Europeanen de meest voor de hand liggende vrienden

In een aflevering van de BBC-comedyserie ‘Yes, Minister’ in 1980 vatte een fictieve hoge ambtenaar het Britse beleid aldus samen: “Het ministerie van buitenlandse zaken is pro-Europa omdat het eigenlijk anti-Europa is. We wilden er zeker van zijn dat de Europese Economische Gemeenschap een mislukking werd. Daarom werden we lid.”

Helemaal uit de lucht gegrepen was de grap niet. De toetreding tot de EEG in 1973 werd behalve door economische motieven ook ingegeven door de wil om invloed te kunnen uitoefenen op het eenwordingsproces. Ook in vroeger eeuwen hadden de Britten het nooit op al te machtige blokken aan de overkant van Het Kanaal gehad. Als Europa verdeeld was, was er weinig militaire macht wat gunstig was voor de Britse veiligheid. Ook later was de steun van Londen voor uitbreiding van de EU met landen in Oost-Europa deels terug te voeren op het vooruitzicht dat al die nieuwkomers natuurlijk voor meer gekissebis in Brussel zouden zorgen. Link

“Ik verafschuw het gelddenken”

Hij tilde de verzorgingsstaat van de grond, samen met de ministers Zijlstra, Mansholt en Klompé. Als minister van financiën in het derde kabinet-Drees hield prof. mr. H.J. Hofstra de hand op de knip. Toen het sociaal-democratische tijdperk voorbij was, stapte hij over naar het bedrijfsleven. Hij werd directeur bij scheepsbouwer Verolme en commissaris bij KLM. Hofstra besloot zijn carrière als hoogleraar belastingrecht in Leiden. Een socialist over de noodzaak van een zorgzame samenleving: “Je mag de achterblijvers niet in de steek laten.”

 

Het financiële beleid is de afgelopen decennia volkomen uit de hand gelopen. Het is vreemd dat vijftig jaar na de bevrijding nog allerhande regelingen bestaan die allang afgeschaft hadden moeten worden zoals de subsidies voor huur- en woningbouw. Politieke partijen moeten niets beloven als ze het geld er niet voor hebben. Het heeft ook te maken met een gebrek aan leiderschap. In het verleden hebben we grote staatslieden gekend. Nu zitten we opgescheept met enorme schulden en misbruik van voorzieningen door mensen voor wie al deze regelingen nooit bedoeld waren.

Professor mr. H.J. Hofstra stond als Kamerlid voor de Partij van de Arbeid en minister van financiën in het derde kabinet-Drees (1956-1958) aan de wieg van de verzorgingsstaat. Veertien jaar lang werkte hij aan de verwezenlijking van zijn idealen in een tijdperk waarin degelijk bestuur en sociale zorg nog hand in hand gingen.

De oorlog liep ten einde toen Henk Hofstra via een bridgevriend in contact kwam met Drees, de leider van de sociaal-democraten in de illegaliteit. Drees was na een kort verblijf in het kamp St. Michielsgestel druk bezig met de wereld na de oorlog. Er zou veel moeten gebeuren. “Herstel en vernieuwing’ werd de leus. Geld speelde een belangrijke rol èn belastingheffing. Op dit gebied beschikten de socialisten over onvoldoende deskundigheid. Dus werd Hofstra uitgenodigd voor de thee. Hij was dan geen partijlid, maar wel een uitgesproken progressieve denker.

“Het moet anders met die belastingen”, zei Drees tegen hem. “Wil jij dat voor me uitzoeken?”

Er waren enorme bedragen mee gemoeid. Meer dan de helft van het nationaal inkomen liep door de overheidskas. Hofstra ging aan de slag. Moest het brood extra worden belast of de hogere inkomens? Daar ging het om. Zijn lange nota’s aan Drees mondden uit in het boek Socialistische Belastingpolitiek waarin de roemruchte passage te lezen valt dat het socialisme de belastingheffing dienstbaar moest maken aan aantasting van het particuliere eigendom van produktiemiddelen. De belastingheffing worde openlijk en doelbewust, voor zover zulks mogelijk is, dienstbaar gemaakt aan de socialisatie.

Daarmee stak Hofstra – die inmiddels lid van de Wassenaarse SDAP-afdeling was geworden – zijn nek uit. Het was het begin van zijn politieke loopbaan in de Partij van de Arbeid. Hofstra maakte als minister niet alleen naam met zijn slagvaardigheid en drastische beperking van de bestedingen. De slanke gestalte met het onafscheidelijke sigarettenpijpje stond al gauw bekend als de best geklede politicus van het Binnenhof.

“De wereld was in de dagen voor de oorlog zó onrechtvaardig. Mijn grootmoeder kreeg drie gulden pensioen per week”, zei Hofstra. “De verzorgingsstaat mòest wel ontstaan.” Link

How the West became self-obsessed

It’s quite extraordinary. They put people from the West and people from East Asia into the lab and found that their cognition still works in ways that reflect the history of their respective cultures, and that history was shaped in large part by geography. For instance, the landscape in East Asia 2,500 years ago was totally different than Greece. It was landlocked, with low mountains and undulating landscapes. To get ahead, you had to be part of a big farming community either growing wheat or rice, and you had to participate in these massive irrigation projects that were essential to group success.

Nisbett put Western people and people from East Asia in a lab and had them look at a cartoon of a fish tank, in which there was a big individualistic flashy fish at the front and lots of smaller fish around it. They tracked tiny unconscious eye movements to see what people were paying attention to. They discovered that Western people were largely focused on the big flashy fish out front and East Asian people were largely focused on the group of smaller fish around it.

Afterward, they asked people from both groups what they saw, and the Westerners said, “Oh, I saw a fish,” and the East Asian people said, “I saw a fish tank,” and they would describe the context. The researchers then asked them what they thought of the fish, and the Westerners would say that the big fish was obviously the leader and the East Asian people would say they felt sorry for the big fish because it had obviously been excluded from the group.

That’s a long answer, but the point is really important. This tendency to focus on the self, on the individual, runs deep in our cultural history, and it’s not something we can easily escape. Link

Opgetrokken muren

‘Het idee is dat de EU zichzelf door middel van crises creëert. Maar het kan net zo goed de andere kant op bewegen.’ John Lanchester (1962) is een grote man met een zachte stem en, afgaande op eerdere foto’s en hoe hij nu aan zijn keukentafel zit, een paarse lievelingstrui. ‘De kansen op overwinningen van Trump, Corbyn en Le Pen, Brexit en verlies van Merkel waren op enig moment allemaal 20-80. Maar een kans van 20 procent is simpelweg heel groot. En Le Pen… was het een grote overwinning voor de Franse democratie dat slechts 35 procent voor de fascist stemde? Moeten we daar dan dankbaar voor zijn? Over vijf jaar komt ze terug en zegt ze: ik heb het jullie verteld, ze zijn allemaal hetzelfde. Ik heb jullie gewaarschuwd. Als je de dobbelstenen blijft werpen komt er een moment dat je alleen maar enen gooit.’ Link

Flemming Rose

Voor iemand die is uitgemaakt voor een racist, een nazi en een moslimhater is Flemming Rose een opmerkelijk kalme man. Schuchter haast. Achter zijn zwarte montuur kijkt hij voortdurend weg. Zijn woorden kiest hij zorgvuldig. Deels gaat hem dat natuurlijk af; als puber rebelleerde hij minder dan zijn leeftijdgenoten, verklaart hij later. Voor het overige heeft hij het geleerd. In september is het precies tien jaar geleden dat hij als chef bij de Deense krant Jyllands-Posten de beruchte cartoon plaatste van een bebaarde man met een bom op zijn tulband. Vanwege deze ‘provocatie’ wordt Rose verantwoordelijk gehouden voor een golf van gewelddadige protesten, rellen en terreuraanvallen. Hij staat al jaren op de dodenlijst van al-Qaeda.

Sindsdien wijken de bewakers niet van zijn zijde. Sterker, sinds de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo is de beveiliging weer opgevoerd. Toch is de 57-jarige journalist niet opgehouden deel te nemen aan het debat over de grenzen van de vrijheid van meningsuiting. In dat debat heeft hij een heldere stelling ingenomen: ‘Geen enkel persoon en geen enkele groep heeft recht op een speciale behandeling in de vrije uitwisseling van woorden en ideeën.’ Link

Great civilisations take their own lives

The collapse of our civilisation is not inevitable. History suggests it is likely, but we have the unique advantage of being able to learn from the wreckages of societies past.

We know what needs to be done: emissions can be reduced, inequalities levelled, environmental degradation reversed, innovation unleashed and economies diversified. The policy proposals are there. Only the political will is lacking. We can also invest in recovery. There are already well-developed ideas for improving the ability of food and knowledge systems to be recuperated after catastrophe. Avoiding the creation of dangerous and widely-accessible technologies is also critical. Such steps will lessen the chance of a future collapse becoming irreversible.

We will only march into collapse if we advance blindly. We are only doomed if we are unwilling to listen to the past. Link

Wij mensen zijn een gelovige diersoort

‘We moeten eerst constateren dat ons leven behoort tot hét leven. Er zijn mensen die dat anders zien, die denken dat de mens fundamenteel verschilt van andere levende organismen op deze planeet, maar daar is geen enkele aanwijzing voor. De vraag naar de zin van hét leven is wat mij betreft zinledig. Want dat is een samenspel van atomen en moleculen. Dus dan zou je ook kunnen vragen: wat is de zin van een atoom? Tsja, als je me het antwoord geeft, zou ik het niet eens herkennen. Er is niets waar je dat antwoord aan kan toetsen. Dat maakt de vraag zinledig.’

Dus u ziet geen onderscheid tussen een stapel stenen en een mens, omdat ze allebei uit atomen bestaan. Ondanks onze ratio en ons bewustzijn.

‘Wij zijn wel anders dan die stenen, maar daar volgt niet uit dat wij een bepaalde zin hebben en die stenen niet. Natuurlijk zijn we veel ingewikkelder en ook wel interessanter, maar het opmerkelijke is vooral dat we diezelfde atomen zijn, zij het in een andere rangschikking. Je kunt niet zeggen: bij een bepaald aantal atomen krijgt die rangschikking zin.’

Hoe kijkt u aan tegen Descartes die de mens primair als rationeel wezen zag.

‘Dat moge voor hem zo zijn, maar ik denk niet dat dit in het algemeen waar is. Denken is niet tot de mens beperkt, dat weten we inmiddels. Descartes behoort tot de denkers die menen dat de mens kwalitatief wezenlijk anders is dan andere levende wezens. Hij zag een dier als een soort automaat, waar je vrijelijk over kon beschikken. Maar inmiddels zijn we wel vierhonderd jaar verder. Wij bestaan uit atomen en moleculen en kunnen op allerlei fascinerende manieren interacteren met onze leefomgeving, maar een zin kan ik daar nog altijd niet uit afleiden.’ Link

Heeft de wereld niets te vrezen van de Chinezen?

Wat ik zelf van Chinezen, die er regelmatig komen, hoor is dat de samenleving langzaam maar zeker richting de wereld van Orwell gaat; de ultieme dictatuur. Volgens hen onderschat Woodward dit: “Als dit de norm wordt voor de rest van de wereld, dan zitten we echt letterlijk in de wereld van Orwell”. [wt]

“Wat China wil, en daar zijn de leiders heel duidelijk over, is een gematigd welvarend land worden in 2049, honderd jaar na de revolutie. Daar bedoelen ze mee: een land met persoonlijke inkomens, infrastructuur en sociale zekerheid op het niveau van armere westerse landen. Niet dat van de VS of Duitsland, maar Griekenland of Portugal. En het wil daarin niet gestopt worden. Als ze dat bereiken, zijn ze al te sterk om nog gestopt te worden in hun verdere ontwikkeling. Vanwege de omvang van het land, met meer dan een miljard mensen, zal het dan zeer machtig zijn.” – Jude Woodward Link

Masters of Disasters

Of  de ‘Intellectueel beperkte oplichters’. Vernederingen in ondernemingen in het buitenland, gevolgd door de ellende van Brexit in eigen land, hebben genadeloos de bluf blootgelegd van wat Hannah Arendt de ‘wereldvreemde narren van het imperialisme’ noemde. Nu de terugtrekking zich in eigen land gaat voltrekken, met de dreiging van bloedvergieten in Ierland en afscheiding in Schotland, en nu een onvoorstelbare chaos van no-deal Brexit opdoemt, zullen gewone Engelsen gaan lijden aan de onbehandelbare wonden die Engelands blunderende ‘chumocraten’ ooit toebrachten aan miljoenen Aziaten en Afrikanen. Engeland zal ongetwijfeld nog te maken krijgen met meer onaangename ironie van de geschiedenis op zijn verraderlijke weg naar Brexit. Maar zeker is dat de Engelse heersende klasse die zo’n lange tijd is vertroeteld eindelijk zichzelf is tegengekomen, zichzelf heeft uitgehold en niet meer kan zijn wie ze altijd was. Link

De uiterst schadelijke incompetentie van de brexiteers vindt zijn voorafschaduwing in de Britse ‘exit’ uit India in 1947, vooral in het gebrek aan een goede voorbereiding. De Britse regering had aangekondigd dat India onafhankelijk zou worden in juni 1948. Maar in de eerste week van juni 1947 meldde Mountbatten opeens dat de machtsoverdracht op 15 augustus 1947 zou plaatsvinden – ‘belachelijk vroeg’, zoals hij zelf uitkraaide. In juli kreeg een Britse advocaat, Cyril Radcliffe, de taak om nieuwe grenslijnen te tekenen, van een land waar hij nog nooit was geweest.

In de vijf schamele weken die Radcliffe had om de politieke geografie te ontwerpen van India – geflankeerd door Pakistan van west naar oost – verzuimde hij om dorpen te bezoeken, gemeenschappen, rivieren en bossen langs de grenzen die hij van plan was af te bakenen. Landbouwgrond in de binnenlanden werd afgesneden van havensteden, hindoes, moslims en sikhs aan weerszijden van de nieuwe grenslijn werden tot een religieuze minderheid gemaakt. In feite veroordeelde Radcliffe’s plan voor de opdeling van het land miljoenen mensen tot een wanhopig bestaan of de dood, terwijl hij zelf werd verheven in de hoogste ridderstand.

 

Waarom kinderen niet meer spelen

In de zomervakantie lijkt het even geen probleem, maar begin september moeten heel wat jongens weer aan de Ritalin. Lastige kinderen worden niet meer geslagen, maar gedrogeerd.

Stel je daarom eens voor: een school zonder lokalen. Zonder huiswerk en zonder vakken, zonder cijfers en zonder klassen. Er is geen hiërarchische structuur met onderdirecteurs en teamleiders – er zijn slechts teams van autonome docenten (of ‘coaches’, moet ik zeggen). En eigenlijk zijn de kinderen de baas – dit is een school waar de directeur regelmatig uit zijn kantoor wordt gezet omdat leerlingen ruimte nodig hebben om te overleggen.

Nee, dit gaat niet over zo’n elitaire, privéschool voor excentrieke leerlingen met zweverige ouders. Dit is een school met kinderen van alle achtergronden. De naam … Agora. Link

Het EP is een soepele besluitvormingsmachine …

… maar niemand die dat waardeert.

Het Europees Parlement neemt als actieve medewetgever in de Europese Unie in hoog tempo wetsvoorstellen aan. Toch herkent de burger het nauwelijks als de ‘eigen’ Europese volksvertegenwoordiging. De reden? Bij belangrijke besluiten staat het buitenspel. Link

De uitholling van onze democratie

Herman Tjeenk Willink was veertig jaar lang insider én outsider in politiek Den Haag. Hij is een waarnemer, een luisteraar – en als geen ander in staat de recente maatschappelijke ontwikkelingen te schetsen. Op indringende wijze waarschuwt hij voor de uitholling van onze democratie. En geeft hij een voorzet voor een oplossing. Link

Scroll to Top